Frádráttur vegna lífeyrissjóðsiðgjalda

Samkvæmt 4. og 5. tölulið A-liðar 30. greinar laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, hafa launþegar og þeir menn sem vinna við eigin atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi heimild til að draga frá tekjuskattsstofni iðgjöld vegna öflunar lífeyrisréttinda samkvæmt lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Á þetta bæði við um tekjur launþega og reiknað endurgjald manna sem vinna við eigin atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi. Frádráttur vegna greiðslu iðgjalda til öflunar lífeyrisréttinda af heildarlaunum samkvæmt lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða er að hámarki 4% af iðgjaldsstofni. Að auki má færa til frádráttar allt að 4% af heildarlaunum vegna greiðslu í séreignasjóð lífeyrissjóða eða til þeirra aðila sem heimild hafa til viðtöku iðgjalda samkvæmt lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Frádrátturinn getur því orðið allt að 8% af heildarlaunagreiðslum eða reiknuðu endurgjaldi. Sett er sem skilyrði að iðgjaldinu sé varið til aukningar lífeyrisréttinda eða lífeyrissparnaðar og að iðgjöldin séu greidd reglulega (mánaðarlega skv. 7. gr. laga nr. 129/1997). Bærir aðilar til viðtöku viðbótartryggingaverndar sjóðfélaga (umrædd 4%) eru viðskiptabankar, sparisjóðir, líftryggingafélög, verðbréfafyrirtæki og lífeyrissjóðir, enda uppfylli þessir aðilar tilskilin skilyrði og hafi starfsleyfi hér á landi.

Á tímabilinu 1. mars 2009 til 1. október 2010 var heimilaður 6% frádráttur af heildarlaunum vegna greiðslu í séreignarsjóð.

Starfsmenn í B-deild lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins

Geta má þess að sérreglur gilda um þá starfsmenn sem eru í B-deild lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins þar sem einungis er greitt lífeyrisiðgjald sem nemur 4% af dagvinnulaunum þeirra. Í þeim tilvikum er starfsmanni heimilt að færa til frádráttar lífeyrisiðgjald sem nemur 4% af dagvinnulaunum hans auk allra 8% af yfirvinnulaunum sem viðbótarframlag.

Skyldutrygging lífeyrisréttinda

Í lögum nr. 129/1997, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, er fjallað um skyldutryggingu og viðbótartryggingavernd launþega og sjálfstætt starfandi manna. Ríkisskattstjóri hefur ákveðið eftirlitshlutverk með því að iðgjöld vegna skyldutryggingar skili sér til viðeigandi lífeyrissjóðs. Í nefndum lögum er einnig ákvæði um viðbótartryggingavernd umfram skyldutryggingu og reglur um greiðslutilhögun lífeyrissjóðsiðgjalda.

Skyldutrygging, iðgjald og tryggingavernd

Skyldutrygging lífeyrisréttinda felur í sér skyldu til aðildar að lífeyrissjóði og til greiðslu iðgjalds til lífeyrissjóðs og eftir atvikum til annarra aðila samkvæmt samningi um viðbótartryggingavernd. Öllum launamönnum og þeim sem stunda atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi er rétt og skylt að tryggja sér lífeyrisréttindi með aðild að lífeyrissjóði frá og með 16 ára til 70 ára aldurs. Greiða skal iðgjald af reiknuðu endurgjaldi og öðrum launum þeirra sem stunda atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi. Þá skal telja til iðgjaldsstofns atvinnuleysisbætur samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar.

Iðgjald til öflunar lífeyrisréttinda skal ákveðið í sérlögum, kjarasamningi, ráðningarsamningi eða með öðrum sambærilegum hætti. Lágmarksiðgjald til lífeyrissjóðs skal vera a.m.k. 12% af iðgjaldsstofni. Um aðild að lífeyrissjóði, greiðslu lífeyrisiðgjalds og skiptingu iðgjaldsins milli launamanns og launagreiðanda fer eftir þeim kjarasamningi sem ákvarðar lágmarkskjör í hlutaðeigandi starfsgrein, eða sérlögum ef við á. Taki kjarasamningur ekki til viðkomandi starfssviðs eða séu ráðningarbundin starfskjör ekki byggð á kjarasamningi velur viðkomandi sér lífeyrissjóð eftir því sem reglur einstakra sjóða leyfa. Aðild að lífeyrissjóði skal tiltaka í skriflegum ráðningarsamningi. Sjóðfélagi er sá sem greitt er fyrir, greiðir eða hefur greitt iðgjald til lífeyrissjóðs og á hjá honum réttindi.

Lágmarksiðgjald til lífeyrissjóðs skal reiknað af heildarfjárhæð greiddra launa og endurgjalds fyrir hvers konar vinnu, starf og þjónustu. Stofn til iðgjalds skal vera allar tegundir launa eða þóknana fyrir störf sem skattskyld eru samkvæmt. 1. mgr. 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt. Til gjaldstofns skal þó ekki telja hlunnindi sem greidd eru í fríðu, svo sem fatnað, fæði og húsnæði, eða greiðslur sem ætlaðar eru til endurgreiðslu á útlögðum kostnaði, t.d. ökutækjastyrki, dagpeninga og fæðispeninga. Enn fremur skal ekki telja til gjaldstofns eftirlaun og lífeyri sem Tryggingastofnun ríkisins eða lífeyrissjóður greiðir, bætur greiddar af Tryggingastofnun ríkisins, slysa- og sjúkradagpeninga úr sjúkrasjóðum stéttarfélaga og bætur tryggingafélaga vegna atvinnutjóns af völdum slysa. Þá skal telja til iðgjaldsstofns atvinnuleysisbætur samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar. Iðgjaldsstofn manns vegna vinnu hans við eigin atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi (reiknað endurgjald) skal vera jafnhár fjárhæð samkvæmt. 2. mgr. 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, sbr. 58. gr. þeirra laga. Lífeyrisiðgjaldi skal ráðstafa til lágmarkstryggingaverndar og eftir atvikum til viðbótartryggingaverndar.

Eftirlit ríkisskattstjóra

Ríkisskattstjóri skal hafa með höndum eftirlit með því að lífeyrisiðgjald sé greitt vegna hvers manns sem skyldutrygging lífeyrisréttinda nær til. Vegna þessa er lífeyrissjóðum skylt að tekjuári liðnu að gera ríkisskattstjóra grein fyrir því iðgjaldi sem greitt hefur verið til sjóðsins fyrir hvern sjóðfélaga á því ári. Jafnframt er launagreiðendum og þeim sem stunda atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi, svo og öðrum þeim sem inna af hendi iðgjaldsskyldar greiðslur, skylt að tekjuári liðnu að tilgreina á launamiðum eða á annan hátt er ríkisskattstjóri ákveður þá fjárhæð sem iðgjöld hvers manns miðuðust við ásamt heildariðgjaldi sem skilað hefur verið til lífeyrissjóðs. Hverjum sem er skylt að eiga aðild að lífeyrissjóði og er framtalsskyldur samkvæmt. 90. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, skal í framtali sínu tilgreina þau iðgjöld til lífeyrissjóða sem hann hefur greitt á árinu og þá lífeyrissjóði sem hann hefur greitt til. Að tekjuári liðnu skal ríkisskattstjóri senda hverjum og einum lífeyrissjóði yfirlit vegna hvers manns sem er aðili að sjóðnum samkvæmt þeim upplýsingum sem embættið hefur fengið. Á yfirlitinu skal koma fram iðgjaldsstofn og greitt iðgjald hvers manns og mótframlag launagreiðanda. Sé enginn lífeyrissjóður tilgreindur í framtölum eða skilagreinum launagreiðenda og lífeyrissjóða skal senda yfirlitið til Söfnunarsjóðs lífeyrisréttinda sem skal þá innheimta iðgjaldið.

Viðbótartryggingavernd

Sjóðfélagi getur ákveðið að ráðstafa til annars aðila en þess lífeyrissjóðs sem tekur við iðgjaldi vegna hans þeim hluta iðgjalds sem renna skal til séreignar og þeim hluta iðgjalds sem renna skal til viðbótartryggingaverndar. Viðkomandi launagreiðanda eða lífeyrissjóði ber að færa greiðslu samkvæmt ákvörðun sjóðfélaga til annars aðila án sérstaks kostnaðarauka fyrir sjóðfélagann. Tilkynni sjóðfélagi ekki launagreiðanda eða lífeyrissjóði með hæfilegum fyrirvara hvert iðgjald það sem hann getur ráðstafað samkvæmt 1. mgr. 5. gr. laga nr. 129/1997 skuli renna skal það greiðslufært samkvæmt samþykktum viðkomandi lífeyrissjóðs.

Eftirtaldir aðilar hafa heimild til að stunda starfsemi og taka við iðgjaldi með samningi um viðbótartryggingavernd samkvæmt lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða :

1. Viðskiptabankar og sparisjóðir sem hafa starfsstöð hér á landi, sbr. lög um viðskiptabanka og sparisjóði.
2. Líftryggingafélög sem hafa starfsstöð hér á landi, sbr. lög um vátryggingastarfsemi.
3. Verðbréfafyrirtæki sem starfa samkvæmt lögum um verðbréfaviðskipti og hafa starfsstöð hér á landi.
4. Lífeyrissjóðir, enda uppfylli þeir tilskilin skilyrði.

Í samningi um viðbótartryggingavernd og séreignarsparnað skal koma fram nafn og kennitala greiðanda, mánaðarlegt innlegg og hvaða reglur gilda um útborgun og réttindi að öðru leyti. Allir skilmálar varðandi viðbótartryggingaverndina skulu koma fram í samningnum. Greiðslur samkvæmt samningi skulu hefjast eigi síðar en tveimur mánuðum eftir að samningur er gerður. Heimilt er að segja upp samningi með sex mánaða fyrirvara.

Greiðslutilhögun lífeyrisiðgjalda

Lífeyrisiðgjald, til lágmarkstryggingaverndar og viðbótartryggingaverndar, skal greitt reglulega í hverjum mánuði. Iðgjaldagreiðslutímabil skal eigi vera lengra en mánuður og skal gjalddagi vera tíunda næsta mánaðar. Eindagi skal vera síðasti dagur sama mánaðar og iðgjald fellur í gjalddaga. Að öðru leyti fer um iðgjaldagreiðslur samkvæmt samþykktum viðkomandi lífeyrissjóðs eða samkvæmt samningum þeirra aðila sem heimild hafa til viðtöku iðgjalda. Réttindi vegna aukaframlaga í lífeyrissjóði umfram reglubundin framlög skulu reiknuð miðað við greiðsludag. Launagreiðanda er skylt að halda eftir af launum iðgjaldshluta launþega og standa viðkomandi lífeyrissjóði skil á honum, ásamt iðgjaldshluta sínum. Sams konar skylda hvílir á launagreiðanda að því er varðar innheimtu og skil á iðgjaldi til þeirra aðila sem heimild hafa til viðtöku iðgjalda. Launagreiðendum og sjálfstæðum atvinnurekendum ber að tilkynna hlutaðeigandi lífeyrissjóðum og öðrum aðilum sem heimild hafa til viðtöku iðgjalda, ef þeim ber ekki lengur að standa skil á lífeyrisiðgjaldi þar sem þeir hafa hætt starfsemi eða launþegar þeirra hafa látið af störfum.