Skuldir og vaxtagjöld

Þeir sem greiða vaxtagjöld af lánum vegna kaupa eða byggingar á íbúðarhúsnæði til eigin nota eiga rétt á vaxtabótum og sama á við um þá sem keypt hafa eignarhlut í almennri kaupleiguíbúð skv. 76. gr. laga nr. 97/1993. Rétturinn stofnast á því ári þegar íbúð eða eignarhluti er keyptur eða bygging er hafin. Vaxtabætur ákvarðast samkvæmt upplýsingum á skattframtali og til að fá vaxtabætur þarf að gera sundurliðaða grein fyrir lánum og vaxtagjöldum. Ef ekki eru nægilega margar línur á skattframtali til að sundurliða öll lán þá skal nota framhaldsblað RSK 3.01.
Nánar um vaxtabætur í álagningu 2010

Vaxtabætur á kaupári fasteignar

Við ákvörðun vaxtabóta vegna þess árs þegar maður aflar sér íbúðarhúsnæðis, en hefur ekki fengið vaxtabætur árið áður, skal reikna vaxtabætur frá og með þeim ársfjórðungi sem fyrsta fasteignaveðlán vegna kaupanna er tekið. Skal hámark vaxtagjalda, tekjuskattsstofn og hámark vaxtabóta þá ákveðið hlutfallslega miðað við það.

Vaxtagjöld vegna kaupleiguíbúða

Þeir sem keypt hafa eignarhlut í almennri kaupleiguíbúð skv. 76. gr. laga nr. 97/1993 eiga rétt á vaxtabótum vegna vaxtagjalda sem innheimt eru með leigugjöldum. Þeir þurfa að láta eyðublaðið RSK 3.08 fylgja með skattframtali til að unnt sé að ákvarða þeim vaxtabætur.

Skattyfirvöld senda framkvæmdaaðila (leigusala) eyðublaðið til útfyllingar, hann sendir síðan leigutaka blaðið sem staðfestir það með undirskrift sinni og lætur fylgja með skattframtali. Fái leigutaki ekki eyðublað RSK 3.08 sent frá leigusala getur hann nálgast það hér eða nálgast eyðublaðið hjá skattstjóra eða ríkisskattstjóra, fengið það útfyllt hjá leigusala og látið fylgja skattframtali. Vaxtagjöld samkvæmt eyðublaðinu færast í reit 166 og eftirstöðvar skulda í reit 167.

• Hér er að finna reiknivél en með því að tilgreina fjölskyldustöðu og skrá tekjustofn, eignastofn, vaxtagjöld af lánum og eftirstöðvar þeirra í árslok er hægt að reikna út vaxtabætur.

Lán vegna íbúðarhúsnæðis

Vaxtagjöld af lánum vegna íbúðarhúsnæðis til eigin nota mynda stofn til vaxtabóta. Hér er átt við lán vegna

• kaupa á íbúðarhúsnæði
• byggingar íbúðarhúsnæðis
• verulegra endurbóta á íbúðarhúsnæði (á eingöngu við um lán frá Íbúðalánasjóði)
• greiðsluerfiðleika, þ.e. lán sem sannanlega eru tekin til greiðslu á lánum sem notuð voru til öflunar íbúðarhúsnæðis
• kaupa á eignarhlut í almennri kaupleiguíbúð skv. 76. gr. laga nr. 97/1993.

Skammtímalán - Lán til lengri tíma

Vaxtagjöld vegna lána til skemmri tíma en tveggja ára mynda stofn til vaxtabóta en einungis

• á næstu fjórum árum (tekjuárum) talið frá og með kaupári og er þá miðað við dagsetningu kaupsamnings, eða
• á næstu sjö árum talið frá og með því ári þegar bygging er hafin eða til og með því ári sem húsnæðið er tekið til íbúðar ef það er síðar.

Vaxtagjöld vegna fasteignaveðskulda og skulda með sjálfskuldarábyrgð við lánastofnanir sem upphaflega voru til tveggja ára eða lengri tíma eru ekki háð þessum tímamörkum.

Leiðbeiningar við útfyllingu einstakra reita á skattframtali:

Á framtali skal sundurliða upplýsingar um lán eins og formið segir til um. Gera skal grein fyrir byggingar- eða kaupári og staðsetningu íbúðarhúsnæðisins. Síðan skal sundurliða upplýsingar um einstök lán í merkta reiti sbr. eftirfarandi skýringar:

1. 1. Lánveitandi.
   Hér skal tilgreina nafn lánveitanda. Ef ókunnugt er um lánveitanda skal tilgreina hver tekur við greiðslum af láninu.
2. Lántökuár.
   Hér skal greina frá lántökuári þ.e. hvenær lánið var upphaflega tekið. Alltaf skal færa upphaflegt lántökuár, jafnt þó um yfirtekið lán sé að ræða.
3. Lánstími.
   Hér skal færa lánstíma talið frá upphaflegu lántökuári.
4. Heildargreiðslur ársins.
   Hér skal færa gjaldfallnar afborganir, verðbætur, vexti og árlegan og tímabundinn fastakostnað. Með vöxtum teljast einnig dráttarvextir ársins en greiddir dráttarvextir vegna fyrri ára teljast ekki til vaxtagjalda ársins og færast ekki hér.
5. Afborgun af nafnverði.
   Í þennan dálk færist nafnverð afborgana sem gjaldféllu á árinu. Kvittanir bera yfirleitt með sér upplýsingar um nafnverð afborgana nema þegar verðtryggð lán eru yfirtekin. Þá þarf að finna afborgun í hendi þess sem yfirtekur lánið. Útreikningsaðferðin fer eftir því hvort um er að ræða lán með jöfnun afborgunum eða annúitetslán.

• Sé lánið með jöfnum afborgunum, t.d. lífeyrissjóðslán, er ný afborgun fundin með því að deila fjölda afborgana sem eftir eru í lánsfjárhæðina eins og hún er við yfirtöku með áföllnum verðbótum. Þannig er fundið nafnverð hverrar afborgunar í hendi kaupanda. Samanlagðar afborganir ársins færast í reit 5.
• Sé lánið annúitetslán (jafngreiðslulán) t.d. frá Íbúðalánasjóði er ný afborgun reiknuð með því að deila í vísitölu yfirtökumánaðar með upphaflegri vísitölu. Þannig er fundinn verðhækkunarstuðull og með honum er margfölduð sú afborgun af nafnverði sem kemur fram á hverjum greiðsluseðli. Samanlagðar afborganir ársins eru síðan færðar í reit 5.

Sjá dæmi í framtalsleiðbeiningum ríkisskattstjóra RSK 8.01 í kaflanum “Útreikningur vaxtabóta og barnabóta”. Hægt er að nálgast leiðbeiningarnar hér.

1. Afföll.;
   

   Afföll vegna sölu á skuldabréfum geta myndað stofn til vaxtabóta ef útgefandi skuldabréfsins hefur notað andvirðið til öflunar á íbúðarhúsnæði til eigin nota, enda sé kaupandi bréfanna tilgreindur.

   Afföll vegna sölu húsbréfa mynda stofn til vaxtabóta hjá þeim sem er að byggja íbúðarhúsnæði til eigin nota og hefur fengið þau gegn afhendingu fasteignaveðbréfa. Sama getur átt við um afföll af húsbréfum vegna greiðsluerfiðleikalána frá Íbúðalánasjóði. Afföll reiknast sem stofn til vaxtabóta með hlutfallslegri fjárhæð ár hvert eftir afborgunartíma bréfsins. Afföll vegna sölu á skuldabréfum eða húsbréfum sem seljandi hefur fengið í hendur sem greiðslu á fasteign koma ekki til álita sem stofn til vaxtabóta.

   Dæmi:
   Skuldabréf til 25 ára með árlegri afborgun, er gefið út og selt með afföllum. Afföllin nema kr. 100.000. Í reit 6 færast árlega 1/25 affallanna eða kr. 4.000.

2. Lántökukostnaður.
   Lántökukostnaður, þ.m.t. árlegur og tímabundinn fastakostnaður, þóknanir, stimpilgjöld og þinglýsingarkostnaður af lánum. Þinglýsingarkostnaður og stimpilgjöld af kaupsamningi eða afsali teljast ekki til vaxtagjalda.
3. Vaxtagjöld.
   Í þennan dálk færist samtala vaxtagjalda af hverju einstöku láni. Til að reikna þá fjárhæð eru lagðar saman fjárhæðir í reitum 4, 6 og 7 og frá þeim dregin fjárhæð í reit 5. Mismunurinn færist í þennan dálk. Niðurstöðutalan sem færist í reit 87 er síðan notuð til útreiknings vaxtabóta.
4. Eftirstöðvar skulda.
   

   Í þennan dálk færast eftirstöðvar lána eins og þær eru í árslok. Eftirstöðvar verðtryggðra lána færast framreiknaðar miðað við breytingu á vísitölu frá gjalddagamánuði til 1. janúar á framtalsári.

   Töflur með margföldunarstuðlum er að finna í framtalsleiðbeiningum ríkisskattstjóra RSK 8.01 í kaflanum “Ýmsar töflur og dæmi”. Hægt er að nálgast leiðbeiningarnar hér. Eftirstöðvar óverðtryggðra lána færast eins og þær eru eftir síðustu afborgun ársins.

   Niðurstöðutalan úr þessum dálki færist í reit 45 og er hún síðan notuð til útreiknings vaxtabóta, þ.e. fjárhæð vaxtagjalda má ekki vera hærri en sem nemur 5% af þeirri fjárhæð.

Eftirstöðvar skulda á söludegi

Þeir sem selt hafa íbúðarhúsnæði á árinu og ekki keypt eða hafið byggingu annars íbúðarhúsnæðis í stað hins selda fyrir árslok skulu færa eftirstöðvar skulda eins og þær voru á söludegi í dálk 9. Þeir færa enga fjárhæð í reit 45 á framtali heldur færa þeir niðurstöðutöluna í reit 41.

Athugið að ef fyllt er út framhaldsblað RSK 3.01 er nauðsynlegt að færa niðurstöðutölur af því blaði á framtalið.

Vanskil - Ef greiðsla af láni er í vanskilum um áramót skal fylla út viðeigandi reiti eins og um greiðslu hafi verið að ræða.

Vanskilafjárhæðin bætist við eftirstöðvar í árslok og færist í dálk 9.

Frysting lána - Sé samið um frystingu láns með þeim skilmálum að fresta afborgunum af láninu um tiltekinn tíma en hækka höfuðstól lánsins árlega um vexti og verðbætur af frestaðri afborgun telst sú hækkun á höfuðstól til gjaldfallinna vaxtagjalda ársins. Upplýsingar um fjárhæð vaxta og verðbóta sem bætt hefur verið við höfuðstól koma fram á yfirliti frá Íbúðalánasjóði. Fjárhæðin færist í reit 4 og sama fjárhæð í dálk 8. Eftirstöðvar lánsins í árslok færast síðan í dálk 9.

Skuldir umfram eignir skv. efnahagsreikningi

Skuldir umfram eignir samkvæmt efnahagsreikningi 31. desember færast í reit 165 að gerðum leiðréttingum samkvæmt samræmingarblaði RSK 4.05.
Skuldir umfram eignir samkvæmt RSK 1.04, landbúnaðar- eða sjávarútvegsskýrslu færast einnig í reit 165.

Aðrar skuldir og vaxtagjöld

Hér færast aðrar skuldir og vaxtagjöld af þeim. Verðtryggðar skuldir færast með áföllnum verðbótum í árslok. Óverðtryggðar skuldir færast á nafnverði eftir síðustu afborgun.

Skuldir í erlendum gjaldmiðlum skal telja á sölugengi í árslok.

Skuldir barna innan 16 ára færast hér.

Fyrirframgreiðsla vaxtabóta

Fyrirframgreiðsla vaxtabóta er bráðabirgðagreiðsla. Þeir sem fengu fyrirframgreiddar vaxtabætur vegna vaxtagjalda á árinu þurfa eftir sem áður að gera grein fyrir vaxtagjöldum vegna íbúðarkaupa á framtali sínu. Í fyrirframgreiðslunni er miðað við greidd vaxtagjöld af fasteignaveðlánum, en á framtal skal færa öll vaxtagjöld sem gjaldféllu á árinu , einnig þau sem voru í vanskilum. Hafi verið tekin önnur lán vegna öflunar íbúðarhúsnæðis en þau sem fyrirframgreiðslan var reiknuð útfrá, skal gera grein fyrir vaxtagjöldum af þeim á framtali.