Almennt

Hvað er fjármagnstekjuskattur?

Fjármagnstekjuskattur er skattur sem leggst á eignatekjur, þ.e. vaxtatekjur , arð, söluhagnað og leigutekjur. Skatturinn er 18% tekjuskattur, en ekki er lagt útsvar á þennan stofn.

Sjá bæklinginn Skattlagning fjármagnstekna (1997)

Við álagningu 2010, vegna fjármagnstekna á árinu 2009, ákvarðast fjármagnstekjuskattur 10% af öllum tekjum sem féllu til á tímabilinu janúar- júní 2009. Fjármagnstekjur sem falla til á tímabilinu júlí-desember 2009 og eru undir kr. 250.000 (kr. 500.000 hjá hjónum) bera sömuleiðis 10% skatt, en á fjármagnstekjur umfram þá upphæð leggst 15% skattur. Miðað er við söludag vegna söluhagnaðar og greiðsludag vegna arðs.

(* Sjá nánar ákvæði I til bráðabirgða í lögum nr. 70/2009)

Hverjir greiða fjármagnstekjuskatt?

Einstaklingar utan atvinnurekstrar og aðilar sem undanþegnir eru skattskyldu samkvæmt 4. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt og eignarskatt, þurfa að greiða fjármagnstekjuskatt. Á lögaðila er ekki lagður sérstakur fjármagnstekjuskattur heldur greiða þeir skatt af fjármagnstekjum eftir sömu reglum og gilda um aðrar tekjur. Sama á við um einstaklinga sem hafa með höndum atvinnurekstur, þ.e. þeir greiða ekki sérstakan fjármagnstekjuskatt vegna fjármagnstekna sem tilheyra atvinnurekstri. Af þeim er þó dregin staðgreiðsla af vöxtum og arði, sbr. nánar hér á eftir. Nokkrir aðilar eru þó alveg undanþegnir skattskyldu, sbr. 5. mgr. 71. gr. laga um tekjuskatt og eignarskatt.

Skattur á fjármagnstekjur ársins 2010

Á árinu 2010 (við álagningu 2011) er fjármagnstekjuskattur 18%. Frítekjumark vegna vaxtatekna er 100.000 kr. á ári hjá einhleypingi (200.000 kr. á ári hjá hjónum/samsköttuðum).

Í stofn til útreiknings fjármagnstekjuskatts koma 70% af leigutekjum vegna íbúðarhúsnæðis.

Bankar og fjármálastofnanir taka alltaf 18% staðgreiðsluskatt af vaxtatekjum. Frítekjumarkið kemur til sögunnar við álagningu 2011, þannig að þá fæst oftekin staðgreiðsla endurgreidd.

Fjármagnstekjuskattur einstaklinga

Skattur á fjármagnstekjur

Fjármagnstekjum má skipta í fjóra flokka, sem eru:

• Vaxtatekjur
• Arður
• Söluhagnaður og aðrar eignatekjur
• Leigutekjur

Af vaxtatekjum og arði er dregin staðgreiðsla, en skattur af söluhagnaði og leigutekjum er greiddur eftirá. Á fjármagnstekjur er ekki lagt útsvar og þær hafa engin áhrif á hátekjuskatt. Hins vegar teljast þær með öðrum tekjum til stofns við útreikning vaxtabóta og barnabóta.

Staðgreiðsluskyldar fjármagnstekjur

1. Arður.

   Félögum sem greiða hluthöfum arð ber að halda eftir staðgreiðslu og skila til innheimtumanns ríkissjóðs. Í janúar ár hvert eiga hlutafélög að senda hluthöfum sínum hlutafjármiða sem sýna hlutafjáreign á lok liðins árs, arð sem greiddur var á árinu, staðgreiðslu sem haldið var eftir af arði og jöfnunarverðmæti hlutabréfanna. Hlutafjármiðum ber einnig að skila til ríkisskattstjóra fyrir 10. febrúar.

   (* Sjá nánar ákvæði III til bráðabirgða í lögum nr. 70/2009)

   Á skattframtal skal færa fenginn arð og staðgreiðslu af honum og þá skal eignfæra hlutabréf á nafnverði.

2. Vaxtatekjur.

   Af öllum vaxtatekjum sem maður fær af inneignum, bréfum eða kröfum, og greiddar eru af bönkum, sparisjóðum, verðbréfafyrirtækjum eða öðrum staðgreiðsluskyldum aðilum, ber að halda eftir 10% staðgreiðslu.

Af vaxtatekjum sem maður fær með öðrum hætti, t.d. af kröfum í eigin innheimtu, er ekki greidd staðgreiðsla, heldur er skattur af þeim greiddur eftirá.

Heimilt er að draga tapaða vexti frá fjármagnstekjum hafi skattur þegar verið greiddur af vöxtunum. Frádrátt má færa í framtali þess árs þegar sýnt er fram á að krafan sem vextirnir voru reiknaðir af fæst ekki greidd og má þá krafan ekki vera eldri en fimm ára. Frádráttinn má einungis færa á móti fjármagnstekjum. Ef ekki er um að ræða fjármagnstekjur á því ári þegar mótreikningur á sér stað eða frádrátturinn nýtist ekki að fullu á móti fjármagnstekjum þess árs yfirfærist heimildin til næsta framtals, í allt að fimm ár. Á sama hátt má draga frá aðrar tapaðar fjármagnstekjur sem skattur hefur verið greiddur af.

Fjármagnstekjur sem ekki eru staðgreiðsluskyldar

1. Leigutekjur.

   Leigutekjur eru skattlagðar samkvæmt framtali og bera leigutekjur sem féllu til á tímabilinu janúar- júní 2009 10% skatt en leigutekjur sem falla til á tímabilinu júlí-desember 2009 15% (*) skatt. Skatturinn er alfarið greiddur eftirá. Ekki er heimilaður frádráttur á móti leigutekjum og eru því brúttótekjur skattlagðar. Undantekning er þó hafi maður leigugjöld vegna íbúðarhúsnæðis til eigin nota en þá er heimilt að draga þau frá leigutekjum ef þær eru af íbúðarhúsnæði sem ætlað er til eigin nota en er tímabundið í útleigu. Frá 1. júlí gilda jafnfram sérstakar reglur um leigutekjur, en frá þeim tíma mynda 70% þeirra skattstofn en 30% eru skattfrjálsar.

   (* Sjá nánar ákvæði I til bráðabirgða í lögum nr. 70/2009)

2. Söluhagnaður og aðrar eignatekjur

   Skattskyldur hagnaður af sölu eigna sem ekki tengjast atvinnurekstri myndar stofn til fjármagnstekjuskatts og er skattlagður samkvæmt framtali.

   1. Hagnaður af sölu fasteigna og lausafjár

      Sérstakar reglur gilda um sölu íbúðarhúsnæðis, en hagnaður af sölu þess er ekki skattskyldur hafi seljandi átt húsnæðið í tvö ár eða lengur. Þá er hagnaður af sölu lausafjár, s.s. bifreiða, ekki skattskyldur nema eignanna hafi verið aflað í þeim tilgangi að selja með hagnaði.

      Að reikna út söluhagnað

      Söluhagnaður eigna telst mismunur söluverðs og stofnverðs, eftir atvikum að teknu tilliti til áður fenginna fyrninga og áður fengins söluhagnaðar og að frádregnum sölukostnaði.

      Ef seld er fasteign, s.s. sumarbústaður, hesthús, bátaskýli, land eða lóð, náttúruauðæfi og réttindi tengd þessum eignum má í stað stofnverðs nota annað tveggja, 1) fasteignamat í árslok 1979, framreiknað samkvæmt verðbreytingarstuðli, enda hafi seljandi átt eignina í árslok 1978 eða 2) helming söluverðs. Sama gildir um íbúðarhúsnæði sem er umfram 600 rúmmetra hjá einstaklingi eða 1.200 rúmmetra hjá hjónum, á söludegi.

   2. Söluhagnaður af hlutabréfum

      Hagnaður af sölu hlutabréfa myndar stofn til fjármagnstekjuskatts og er skattlagður samkvæmt framtali. Heimilt er að draga tap af sölu hlutabréfa frá hagnaði af sölu annarra hlutabréfa á sama ári.

      Að reikna út söluhagnað af hlutabréfum.

      Hagnaður af sölu hlutabréfa er mismunur á kaupverði og söluverði. Velja má milli tveggja leiða við að ákvarða kaupverð hlutabréfa sem seljandi eignaðist fyrir árslok 1996. Annars vegar kaupverðið framreiknað til ársloka 1996. Hins vegar jöfnunarverðmæti, sem fram kemur á hlutafjármiðum sem eigendur hlutabréfa fá eftir hver áramót. Séu bréfin keypt eftir 1. janúar 1997 er kaupverðið ekki framreiknað.

      Skattfrjáls söluhagnaður.

      Hagnaður af sölu hlutabréfa getur verið skattfrjáls, að hámarki kr. 367.625 fyrir hvern mann eða kr. 735.250 hjá hjónum, að uppfylltum þremur skilyrðum sem eru:

      • félagið hafi hlotið staðfestingu ríkisskattstjóra
      • eignarhaldstími bréfanna hafi verið full fjögur ár
      • hlutabréfin hafi verið keypt á árunum 1990-1996