Virðisaukaskattur var tekinn upp með lögum nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sem tóku gildi 1. janúar 1990 og leystu þá af hólmi áðurgildandi söluskattslög. Virðisaukaskattur er vörsluskattur og almennur neysluskattur sem innheimtur er af innlendum viðskiptum á öllum stigum. Hann er einnig innheimtur við innflutning vöru og þjónustu. Virðisaukaskattur er ein helsta tekjulind ríkissjóðs.

Virðisaukaskattur er neysluskattur því það er neytandinn (kaupandi vöru eða þjónustu) sem endanlega greiðir skattinn. Seljandi vörunnar eða þjónustunnar sér hins vegar um að innheimta skattinn og skila honum í ríkissjóð. Seljandinn er skyldur til þess og því er sagt að hann sé virðisaukaskattskyldur. Virðisaukaskattur er kallaður óbeinn skattur vegna þess að þjóðfélagsþegnarnir borga skattinn ekki beint til ríkissjóð, eins og t.d. tekjuskatt, heldur óbeint með neyslu sinni.

Virðisaukaskattur af viðskiptum innanlands fellur undir almenna skattkerfið, þ.e.a.s. ríkisskattstjóra og yfirskattanefnd. Virðisaukaskattur af innflutningi fellur hins vegar undir tollakerfið, þ.e. tollstjóra og ríkistollanefnd. Öll vara og þjónusta, sem ekki er sérstaklega undanþegin skattinum, er skattskyld. Frá því eru nokkrar veigamiklar undantekningar. Þannig lengst t.d. ekki virðisaukaskattur á heilbrigðisþjónustu, þjónustu barnaheimila og skóla, aðgangseyri af söfnum, íþróttastarfsemi, fólksflutningum, póstþjónustu og þjónustu banka og vátryggingarfélaga.

Allir rekstraraðilar, sem hafa með höndum sölu eða afhendingu á vöru eða skattskyldri þjónustu, eiga að innheimta og skila virðisaukaskatti. Sama vara eða þjónusta er ekki margsköttuð því að hvert einstakt fyrirtæki (skattaðili) skilar aðeins skatti af verðmætisaukningunni í því fyrirtæki, þ.e. af þeim virðisauka sem myndast í fyrirtækinu. Þetta er gert þannig að hver skattaðili innheimtir virðisaukaskatt af sölu sinni (útskatt) en við skil á skattinum í ríkissjóð dregur hann frá þann skatt sem hann hefur greitt öðrum skattaðilum eða tollstjóra við kaup eða eigin innflutning á vörum og öðrum aðföngum til nota í rekstrinum (innskatt).

Endurgreiðslur

Eigendum íbúðarhúsnæðis er endurgreiddur sá virðisaukaskattur sem þeir greiða af vinnu (iðnaðar/verka)manna á byggingarstað vegna nýbygginga, endurbóta og viðhalds. Af vinnu sem unnin er fyrir 1. mars 2009 er endurgreiddur hluti (60%) af virðisaukaskatti. Gildistími fullrar endurgreiðslu er frá 1. mars 2009 til 1. janúar 2011. Ekki er endurgreiddur virðisaukaskattur af byggingarefni, vélavinnu né sérfræðiþjónustu t.d. vegna þjónustu verkfræðinga eða arkitekta.

Það er skattstofa, þar sem umsækjandi er skráður með lögheimili, sem afgreiðir endurgreiðslubeiðnir þessar. Nánar upplýsingar er að finna í reglugerðum nr. 449/1990 og 440/2009.

Til þess að sækja um endurgreiðslu er notað eyðublaðið RSK 10.18 endurgreiðsla til byggingaraðila vegna vinnu á byggingarstað við endurbætur eða viðhald á íbúðarhúsnæði. Eyðublaðið RSK 10.19 er notað til að sækja um endurgreiðslu vegna aðkeyptrar vinnu verktaka við nýbyggingu á íbúðarhúsnæði til eigin nota. Bæði þessi eyðublöð er hægt að fá á næstu skattstofu eða að velja þau úr dálknum hér til hægri.

Með beiðni um endurgreiðslu þarf að fylgja frumrit reikninga ásamt staðfestingu á því að þeir hafi verið greiddir. Endurgreiðslur vegna endurbóta og viðhalds eru afgreiddar innan fimmtán daga frá móttöku en endurgreiðslur vegna nýbygginga á tveggja mánaða fresti. Nánari upplýsingar er að finna á leiðbeiningum sem eru prentaðar aftan á eyðublöðin.

Ekki er hægt að sækja um endurgreiðslur lengra aftur í tímann en sex ár talið frá því að endurgreiðsluréttur stofnaðist.