Vörugjald
Almennt
Vörugjald er gjald sem leggst á gjaldskyldar vörur við innflutning eða innanlandsframleiðslu og skiptist í magn- og verðgjald.
Gjaldskyldar vörur eru taldar upp með tollskrárnúmerum í Viðauka I við lög nr. 97/1987, um vörugjald. Helstu vörutegundir sem bera vörugjald eru sykur, sælgæti, gúmmívörur, ýmis byggingarefni, bílahlutar, vinnuvélar, lyftur, teppi, lampar, ljósaskilti og heimilistæki.
Ef vara er gjaldskyld við innflutning þá er framleiðsla, aðvinnsla og pökkun á sömu vöru hér á landi líka gjaldskyld.
Vörugjald skiptist í magn- og verðgjald. Magngjald er 16, 20, 24, 30, 50, 60, 80, 100, 120, 130, 160, og 800 króna gjald á kíló eða lítra, en verðgjald er 15, 20 eða 25 prósent gjald á toll- eða framleiðsluverð. Hvert gjaldið er á hverri vörutegund er nánar tilgreint í Viðauka I við lög nr. 97/1987, um vörugjald.
Tilkynning
Gjaldskyldir aðilar, utan þeirra sem standa utan rekstrar, eiga að tilkynna um starfsemi sína til skráningar hjá ríkisskattstjóra eigi síðar en 15 dögum áður en hún hefst (RSK 11.11). Innflytjendur geta þó kosið að standa fyrir utan vörugjaldsskrá með því að tilkynna sig ekki. Þá fá þeir ekki gjaldfrest eftir uppgjörstímabilum, heldur gera upp vörugjald við innflutning eða samkvæmt reglum um tollkrít.
Uppgjör
Meginreglan um uppgjör innflytjenda á vörugjaldi er sú að þeir greiða vörugjald við tollafgreiðslu. Frá þessu eru tvær undantekningar. Annars vegar ef aðili er á vörugjaldsskrá hjá ríkisskattstjóra, þá fær hann gjaldfrest sem miðast við tveggja mánaða uppgjörstímabil. Með uppgjörstímabilum og gjalddögum er hér átt við sömu tímabil og gjalddaga og eiga við um gjaldskylda framleiðendur. Hins vegar ef aðili er með tollkrít, þá gerir hann vörugjald upp á gjalddaga tollkrítarinnar.
Gjaldskyldir framleiðendur, þ.e.a.s. þeir sem framleiða, vinna að eða pakka gjaldskyldum vörum innanlands, greiða vörugjald af afhentum gjaldskyldum vörum á uppgjörstímabili á gjalddaga viðkomandi tímabils, en uppgjörstímabil eru janúar og febrúar, mars og apríl o.s.frv. og gjalddagi 28. dagur annars mánaðar eftir lok viðkomandi tímabils.
Sérstök skráning
Til er svokölluð sérstök skráning heildsala á vörugjaldsskrá. Þeir sem sækja um og hljóta slíka skráningu hjá ríkisskattstjóra greiða ekki vörugjald af gjaldskyldum vörum við innflutning eða kaup innanlands. Hins vegar skila þeir vörugjaldi af afhentum gjaldskyldum vörum á uppgjörstímabili á gjalddaga viðkomandi tímabils, eins og gjaldskyldir framleiðendur. Sérstaka skráningin felur þannig í sér aukinn gjaldfrest vegna innflutnings til endursölu. Þess vegna ná vörugjaldsskil sérstaklega skráðra heildsala einnig til rýrnunar. Þessir aðilar fá vörugjaldsskírteini sem heita vörugjaldsskírteini heildsala.
Vörugjaldsskírteini framleiðenda
Framleiðendur, jafnt gjaldskyldir sem ógjaldskyldir, geta fengið vörugjaldsskírteini sem heitir vörugjaldsskírteini framleiðanda. Skírteinið heimilar skírteinishafa kaup innanlands án vörugjalds á þartilgreindum vörum til nota í eigin framleiðslu. Skírteinið gildir ekki í tolli. Hins vegar getur skírteinishafi fengið endurgreiðslu á álögðu vörugjaldi af eigin innflutningi, enda hafi hann nýtt viðkomandi vöru í eigin framleiðslu.
Endurgreiðsla vegna innflutnings hráefnis og efnivöru í framleiðslu
Innflytjandi getur á gjalddaga hvers uppgjörstímabils fengið vörugjald af innfluttu hráefni eða efnivöru til nota í framleiðslu, hvort sem framleiðslan er gjaldskyld eða ógjaldskyld, niðurfellt eða endurgreitt ef 1) hann hefur á tímabilinu selt vöruna til framleiðanda sem notar slíkt hráefni eða efnivöru í framleiðslu sína, enda framvísi kaupandi vörugjaldsskírteini framleiðanda og seljandi skrái númer þess og gildistíma á reikning eða 2) hafi hann nýtt vöruna í eigin framleiðslu, enda sé hann handhafi vörugjaldsskírteinis framleiðanda.
Endurgreiðsluheimild nær aðeins til hráefnis eða efnivöru sem verður hluti af endanlegri framleiðsluvöru. Heimildin nær þó aldrei til kaupa eða innflutnings á aðföngum til 1) byggingar eða viðhalds á fasteignum eða 2) nýsmíðar eða viðgerða á ökutækjum.
Endurgreiðsluskýrsla
Skila þarf endurgreiðsluskýrslu til ríkisskattstjóra 15 dögum fyrir gjalddaga viðkomandi tímabils (RSK 11.02). Á skýrslunni þarf m.a. að tilgreina þá kaupendur sem selt var án vörugjalds. Í stað þess að tilgreina kaupendur í hvert sinn sem sótt er um endurgreiðslu er þó heimilt að skila yfirliti yfir fasta viðskiptavini sem gildir þar til breyting hefur orðið á kaupendahópnum (RSK 11.04).
Endurgreiðsla getur verið í formi sjálfkrafa niðurfellingar án skýrsluskila ef aðeins er flutt inn hráefni eða efnivara til nota í eigin framleiðslu, sé þess óskað við ríkisskattstjóra - skattstofunar Reykjavík.
Umdæmaskipting
Ríkisskattstjóri annast afgreiðslu tilkynningar um vörugjaldsskylda starfsemi og/eða umsóknar um vörugjaldsskírteini framleiðanda o.fl. (RSK 11.11). Hann sér líka um endurgreiðslu vegna innflutnings (RSK 11.02). Auk þess annast hann kærur þessu að lútandi, svo og eftirlit með endurgreiðslum vegna innflutnings.
Ríkisskattstjóri ákvarðar vörugjald gjaldskyldra framleiðenda (RSK 11.01) og sérstaklega skráðra heildsala (RSK 11.01) og hefur eftirlit með þeim. Í ákvörðun ríkisskattstjóra getur bæði falist ákvörðun um gjaldskyldu og gjaldhæð. Það er ríkisskattstjóri sem skráir gjaldskylda aðila á vörugjaldsskrá ef þeir hafa vanrækt tilkynningarskyldu.
Lög, reglugerðir og reglur um vörugjald
Lög nr. 97/1987, um vörugjald
Reglugerð nr. 436/1998, um vörugjald
Reglur ríkisskattstjóra nr. 358/1996, um birgðabókhald o.fl. vegna sérstakrar skráningar skv. 11. gr. reglugerðar um vörugjald
